Haarlem, Schalkwijk
190620GHpalolocaties009LOWRES.jpg
190620GHpalolocaties001LOWRES.jpg
190611GHpalolocaties016LOWRES.jpg
190613GHpalolocaties043LOWRES.jpg
190620GHpalolocaties014LOWRESstadsrand.jpg
190613GHpalolocaties053LOWRESmonocultuur.jpg

Deze woningen zijn voornamelijk in het bezit van woningcorporaties Pré Wonen, Ymere en Elan. Daarnaast zijn hier veel eengezinswoningen te vinden. Schalkwijk ligt op de rand van de stad en het buitengebied. De kwaliteit van de directe ligging aan het water en groen wordt vaak niet voldoende benut, terwijl juist hier kansen liggen om het stadsdeel aantrekkelijker te maken en de bereikbaarheid te verbeteren.


Schalkwijk is het jongste stadsdeel van de gemeente Haarlem. De meeste woningen zijn gebouwd in de jaren zestig en zeventig als antwoord op de woningnood. Dit stadsdeel is gebouwd als stad naast de stad, met eigen voorzieningen. De straten zijn breed opgezet en er is veel groen. Schalkwijk telt 15.655 woningen waarvan zo’n 9.500 appartementen met relatief veel sociale huur.


motivatie

Schalkwijk is prachtig gelegen op de rand van de stad en het buitengebied; op korte fietsafstand van het centrum van Haarlem en omringd door een groenblauwe zoom met natuur, parken, sportvelden, plassen en landbouw. Schalkwijk is ook goed verbonden met de regio – de reistijd met de bus naar Schiphol is 15 minuten. De wijk profiteert echter niet optimaal van deze centrale ligging en de verbindingen met het omliggende groen en water zijn niet optimaal. Schalkwijk lijkt er een beetje ‘bij te hangen’. De wijk kent niet alleen ruimtelijke maar ook sociale opgaven, want op vele gebieden is het nog steeds een ‘stad naast een stad’. De bijzondere conditie van de groenblauwe zoom rondom Schalkwijk biedt kansen voor een wisselwerking tussen het stedelijke en landelijke landschap. Hier liggen kansen voor identiteitsvorming, maar ook mogelijkheden voor innovaties (bijvoorbeeld op het gebied van klimaatadaptatie en mobiliteit).

Opgave
Haarlem heeft de ambitie om de komende jaren 10.000 woningen toe te voegen. Een substantieel deel van het te realiseren woningbouwprogramma voor de komende jaren zal landen in Schalkwijk. Schalkwijk heeft twee gebieden die volop in ontwikkeling zijn. Het gebied langs de Schipholweg (Schipholwegzone) en het centrale gebied van de Schipholweg, via het Spaarne gasthuis (ziekenhuis) tot en met het winkelcentrum Schalkwijk (Europawegzone). Daarnaast heeft Pré Wonen herstructureringsplannen in de Waddenbuurt en liggen er kansen voor ontwikkeling aan de Zwemmerslaan en bij de Schouwbroekerplas. Ook maakt Schalkwijk zich op voor de noodzakelijke energietransitie. In Meerwijk wordt gestart met een Warmtenet in samenhang met de integrale vernieuwing van de openbare ruimte.

Met deze groei van Schalkwijk is het gewenst de kwaliteiten van de randen van de wijk als groene en recreatieve uitloper, beter te benutten, niet als belemmering tussen de wijk en de stad en tussen de wijk en het buitengebied, maar als een brugfunctie. Zo kan Schalkwijk veel meer betekenen voor het buitengebied en kan het buitengebied veel meer betekenen voor Schalkwijk in het bijzonder en Haarlem in het algemeen.

samenwerking

De coalitie bestaat op dit moment uit woningcorporatie Pré Wonen, de wijkraad Molenwijk, de gemeente Haarlem en de stadsarchitect. In september wordt er een bijeenkomst georganiseerd om de vraagstelling te specificeren en andere partijen te betrekken. Uit te nodigen partijen zijn: de andere twee woningcorporaties, de overige wijkraden, grondeigenaren in het buitengebied, de actieve Schalkwijkse groengroepen, het ABC-centrum, projectontwikkelaars, het sociaal wijkteam, zorgpartijen, buurtbewoners, kerkgenootschappen en ondernemingsvereniging.

context

Panorama Lokaal kan helpen om het denken over de verdichting en herontwikkelingen in de wijk en de bijbehorende behoeften van haar inwoners, op een abstracter niveau te trekken dan de programmatische en ruimtelijke invulling van losse plots. De verschillende thema’s die de prijsvraag onderschrijft bieden handvaten voor een innovatieve kijk op de relatie tussen de ruimtelijke en sociaal-maatschappelijk opgaven en de potentie dat zich schuilhoudt in de context. Wat is er nodig om de wijk meer aan te sluiten bij de stad en het buitengebied? Hoe krijgen we een meer gemengde wijk met meer sociale kansen? Hoe kunnen we de openbare ruimte een grotere rol geven bij het tegengaan van eenzaamheid en het bevorderen van ontmoeting? Hoe zorgen we ervoor dat Schalkwijk in 2040 aardgasvrij is? Welke mobiliteitsconcepten kunnen zich aanpassen aan het veranderend autogebruik? Hoe kunnen we zorgen voor nieuwe arbeidsplaatsen die meer Schalkwijkers aan het werk helpen en ons helpen de woon-werkbalans meer in evenwicht te brengen? En heeft het buitengebied ook een rol als het gaat over klimaatadaptatie? Kortom: hoe maken we Schalkwijk tot een voorbeeld van een toekomstbestendige wijk?

bijzonderheden

Binnen Schalkwijk is al het nodige gebeurd, zowel fysiek als sociaal. De ontwerpwedstrijd begint dus niet met een blanco vel maar schuift aan op een rijdende trein. Dat vraagt van de teams aan de ene kant inlevingsvermogen, aan de andere kant juist om ‘out of the box’ denkende vaardigheden.
locatie
Haarlem Schalkwijk

adres
Haarlem Schalkwijk

woningcorporatie
Pré Wonen