English summary
Bargeres
20191024nwardv7498.jpg
20191024nwardv7605.jpg
20191024nwardv7799.jpg

De wijk Bargeres in Emmen vergrijst en het aantal inwoners neemt af. Dat vraagt om een slim toekomstplan. De samenwerkingspartners (gemeente Emmen, woningcorporaties Domesta en Lefier, Staatsbosbeheer, Waterschap Vechtstromen en welzijnsorganisatie Sedna) zetten in op nieuw elan aan de hand van drie kernbegrippen uit Panorama Nederland: schoner, hechter en rijker.


In Bargeres, gebouwd in de jaren 70, zijn natuur en landschap in het ontwerp van de stedenbouwkundige structuur als onlosmakelijk onderdeel meegenomen. Het wordt echter onvoldoende beleefd en gewaardeerd. Corporaties en bewonersorganisaties kijken naar de gemeente voor vernieuwing en verbetering van de openbare ruimte en bijvoorbeeld goede fietsroutes naar het naastgelegen Noordbargerbos en de stad. De gemeente heeft daarvoor een krap budget.

De ruimtelijke structuur is door de jaren heen onveranderd, maar de tijd heeft de wijk ingehaald. Na vijftig jaar sluiten de woningen, openbare ruimte en stedenbouwkundige structuur niet meer aan bij de bewoners van nu en de opgaven van deze tijd op gebied van water en energie. De wijk werd gebouwd voor gezinnen, maar nu is de realiteit dat in 70% van de woningen maar 1 of 2 mensen wonen.


coalitie
Gemeente Emmen
Woningcorporatie Domesta
Woningcorporatie Lefier
Staatsbosbeheer
Waterschap Vechtstromen
Welzijnsorganisatie Sedna

jury
Berno Strootman, Rijksadviseur voor de Leefomgeving (voorzitter)
Bewoner uit de Rolderbrink (n.t.b.)
Piet Ziel, stedenbouwkundige gemeente Emmen
Herbert Bosch van Domesta
Anouk Verspeek, Sedna (o.v.b.)

team 1
Martijn Prins, DAAD
Alex Huisman, DAAD
Ivar ten Cate, DAAD
Wijnand Bouw, BoschSlabbers
Maike Warmerdam, BoschSlabbers
Cor Simon, BoschSlabbers
Rolf Drijfhout, ekwadraat
Sjef Jansen, Planecologie

team 2
Berte Daan, berte daan landschap
Karin Peeters, Territoria
Martijn van Dongen, Tterritoria
Wener Brouwer, Interra
Jan Martijn Eekhof, Jan Martijn Eekhof Stedenbouw

team 3
Daniël Venneman, Woonpioniers
Peter Hermens, Werkend Landschap
Linda Hogeweg, De Bewuste Stad
Ron Stet, Woonpioniers
Arthur van Lee, Woonpioniers

Opgave

Via de prijsvraag zoeken de samenwerkende organisaties naar mogelijkheden om Bargeres klaar te maken voor de toekomst; een wijk waar inwoners zich nog meer thuis voelen. Ontwerpteams worden gevraagd om met voorstellen te komen waar aandacht is voor bijvoorbeeld de woningvoorraad, woningverbeteringen, het anders omgaan met tuinen, het anders opvangen of afvoeren van regenwater en kansen die de openbare ruimte te bieden heeft. Het winnende ontwerp wordt opgenomen in de Woon- en leefbaarheidsvisie van Bargeres. De uitvoering van de plannen moet worden betaald uit de bestaande budgetten voor de wijk.

Deelnemers van Panorama Bargeres wordt gevraagd om een scenario te bedenken voor de revitalisering van de wijk, zodat deze toekomstbestendig wordt. Daarbij is de logica van de ondergrond (water, bodem, natuur) leidend om te bepalen welke ingrepen kansrijk zijn. Ook staat de vraag centraal welke mutaties en kwaliteitsverbeteringen nodig zijn om de woningvoorraad aan te laten sluiten bij de huidige en toekomstige bewoners. Het verbeteren van sociale en ruimtelijke verbindingen en het vergroten van de leefbaarheid en de bestaande ruimtelijke kwaliteit moet het resultaat zijn. Het is belangrijk dat er een houdbare vorm wordt gevonden van eigenaarschap en verantwoordelijkheid voor onderhoud van de leefomgeving, waar herverdeling van taken, grond en financiering denkbaar zijn.

Aan de deelnemende ontwerpteams wordt gevraagd om:

een scenario op de schaal van de wijk voor revitalisering, die gebaseerd is op de logica van het gebied: de onderliggende natuur (biodiversiteit, water- en energiesystemen) en deze verbindt met opgaven wat betreft de woningvoorraad, de wijkstructuur, de mobiliteit en de sociale cohesie,
een globaal financieringsconcept, gekoppeld aan materieel en immaterieel eigenaarschap,
een verbeelding van het ‘grensproject’: het overgangsgebied openbaar-privé. Hoe kan het oorspronkelijk ruimtelijk systeem van heldere voor- en achterkantrelatie van de woning aan een groene en een ‘grijze’ zijde worden herzien en aangepast aan onze tijd en de huidige bewoners, zodat sociale isolatie en vereenzaming voorkomen wordt, sociale veiligheid en ontmoetingsfunctie worden vergroot en het ruimtelijk beeld van verharding, waterbeheer en verschutting wordt verbeterd. Locatie voor deze verbeelding is de Rolderbrink. Tijdens de eerste Ateliersessie wordt door corporatie Domesta één of meerdere woningblokjes aangewezen in deze brink.

De coalitie

De coalitie bestaat uit de gemeente Emmen, de woningcorporaties Domesta en Lefier, Staatsbosbeheer, Waterschap Vechtstromen en Welzijnsgroep Sedna. De partijen hebben individuele opgaven die afzonderlijk van elkaar niet op te lossen zijn. De corporaties bezitten gezamenlijk 1500 woningen in Bargeres en willen hun woningvoorraad verbeteren en beter aansluiten op de vraag. Staatsbosbeheer streeft naar een betere verbinding tussen wijk en bos. Het waterschap ziet een stevige opgave om het watersysteem klimaatproof te maken: nu blijft regenwater op straat staan en komt rioolwater in overloopvijvers terecht. De gemeente en welzijnsorganisaties willen de leefbaarheid vergroten en de wijk toekomstbestendig maken. 


Integraal ontwerpen en slim combineren

Er zijn heel veel urgente opgaven in deze wijk en de gebieden er omheen. Met Panorama Nederland als inspiratiebron voor deze prijsvraag staat niet het ‘moeten’ centraal, maar zoeken we naar de mogelijkheden en naar een gedeeld verlangen als motor voor verandering. Met de inzet van ontwerp- en verbeeldingskracht kunnen de grote maatschappelijke vraagstukken van nu de sleutel zijn voor welkome structurele verbeteringen in de toekomst: rijker, schoner en hechter. Panorama Lokaal doet een beroep op creativiteit, verbeeldingskracht en realiteitszin om deze opgaven slim te combineren en zo winsten te behalen zowel voor de wijk, het buitengebied en de bewoners, bezoekers en ondernemers.

impressie

locaties